AI bij Vlaamse KMO’s: wel woorden, geen daden

Inleiding

AI is hét gespreksonderwerp van 2025. Ondernemers horen erover in podcasts, zien het passeren op LinkedIn en proberen er soms zelf iets mee. Maar hoe ver staan Vlaamse zelfstandigen en kleine KMO’s écht in het gebruik van AI?

Om dat te achterhalen, voerde Webhero eind augustus en begin september 2025 een onderzoek uit bij 429 ondernemers. Onze doelgroep: zelfstandigen en kleine ondernemingen met minder dan tien medewerkers.

De resultaten tonen een boeiend dubbelbeeld: ondernemers gebruiken AI vaker dan je zou denken, maar de manier waarop en vooral de bereidheid om erin te investeren, blijven opvallend beperkt.

Dagelijks gebruik betekent nog geen efficiëntie

Uit ons onderzoek blijkt dat 45% van de ondernemers AI dagelijks gebruikt, nog eens 17% wekelijks en 23,5% af en toe. Slechts 14,5% gaf aan AI nog nooit te hebben geprobeerd.

Dat lijkt indrukwekkend: bijna iedereen heeft de technologie al eens aangeraakt. Maar hier schuilt een valkuil. “Dagelijks gebruik” zegt namelijk weinig over de maturiteit. Vaak gaat het om losse prompts in ChatGPT zonder enige structuur. AI inzetten om één keer een social post te schrijven is iets anders dan AI integreren in je offertes, rapportering of klantendienst.

De conclusie? Veel ondernemers overschatten hun eigen gebruik. Er is een groot verschil tussen experimenteren en echt systematisch integreren.

Teksten domineren, processen blijven achter

Wanneer we vroegen waarvoor ondernemers AI het meest gebruiken, kregen we een eenduidig antwoord: 80,9% gebruikt AI om teksten te schrijven. Denk aan social posts, mailings of websiteteksten.

Daartegenover staat dat slechts 8,4% AI inzet voor administratie en 18,6% voor klantenservice. Precies die domeinen zijn nochtans de motoren voor structurele efficiëntie.

Hier zien we een duidelijke blinde vlek. Ondernemers zetten AI vooral in op zichtbare taken — een tekst die meteen resultaat oplevert. Maar de echte kracht van AI zit net in de onzichtbare processen: rapporten, offertes, facturen, helpdeskscripts.

Tijdswinst: vaak marginaal

AI belooft tijd te besparen. Toch zegt meer dan de helft van de ondernemers slechts 1 tot 3 uur per week te winnen. 1 op 5 ervaart helemaal geen tijdswinst. Slechts een kleine groep (6,1%) haalt meer dan 7 uur per week voordeel.

Hoe komt dat? Het gebrek aan efficiëntie. Wie AI enkel gebruikt om teksten te genereren zonder workflow of kwaliteitscontrole, wint misschien wat tijd maar verliest die vaak terug in herwerking. Pas wanneer AI systematisch ingebouwd wordt in processen, groeit de winst écht door.

De paradox is dus duidelijk: ondernemers gebruiken AI vaak, maar te oppervlakkig om er structureel voordeel uit te halen.

AI wordt vooral als kans gezien, maar twijfel blijft

De houding tegenover AI is opvallend positief. 77,4% ziet AI als een kans, slechts 2,3% ervaart het als bedreiging. Toch blijft 1 op 5 onbeslist.

Die twijfel is interessant. Hij toont dat ondernemers de waarde van AI intuïtief voelen, maar tegelijk onzeker zijn over de praktische kant: wat kost het, hoe begin je eraan, en wat als het fout loopt?

Nog opvallender: de lage bedreigingsperceptie suggereert dat ondernemers misschien te weinig nadenken over risico’s. Vragen rond dataveiligheid, auteursrecht of afhankelijkheid van grote platformen lijken nauwelijks te leven.

Verwachtingen: verandering is zeker, maar vaag

Wanneer we vroegen of AI hun onderneming binnen 2 jaar zou veranderen, antwoordde 82% volmondig ja: 48,7% verwacht “een beetje verandering” en 33,3% zelfs een volledige transformatie.

Die verwachting is opvallend hoog voor zo’n korte termijn. Tegelijk blijft vaag wat ondernemers bedoelen met “verandering”. Denken ze aan nieuwe businessmodellen? Aan het wegvallen van banen? Of simpelweg aan efficiënter werken?

Hier ligt een belangrijke vaststelling: de verwachting is groot, maar het toekomstbeeld is onduidelijk.

Opleidingsnoden: nieuwsgierigheid zonder commitment

Op de vraag of ondernemers nood hebben aan een opleiding of workshop antwoordde 84,4% ja of misschien. Slechts 15,6% zegt expliciet geen behoefte te hebben.

Toch blijft de helft hangen op “misschien”. Dat wijst op nieuwsgierigheid, maar ook op twijfel. Men voelt dat er iets speelt, maar is niet overtuigd dat AI al vandaag relevant genoeg is om er tijd in te steken.

Investeringen: de hallucinante statistiek

En dan de meest confronterende vraag: ben je van plan om de komende 12 maanden in AI te investeren?

• 40,3% weet het niet.

• 30,1% zegt nee.

• Slechts 29,6% wil investeren.

En zelfs daar blijft het vaak beperkt: twee derde van die groep voorziet minder dan €1.000. Slechts 4,9% wil meer dan €5.000 investeren.

Dat is hallucinant als je het naast de andere resultaten legt. Want:

• 82% verwacht dat AI hun onderneming fundamenteel zal veranderen.

• Maar 70% is niet van plan daar ook budget voor vrij te maken.

Het is alsof ondernemers zelf zeggen dat hun bedrijf op een kruispunt staat, maar weigeren benzine in de wagen te tanken.

De grote paradoxen van AI bij KMO’s

Uit de enquête komen drie grote spanningsvelden naar boven:

1. Gebruik vs. opbrengst

Veel ondernemers gebruiken AI dagelijks, maar ervaren amper tijdswinst. Dat wijst op inefficiënt gebruik en gemiste kansen.

2. Verwachting vs. investering

Ondernemers geloven dat AI hun business fundamenteel zal veranderen, maar weigeren tegelijk te investeren. Dat is de grootste kloof in dit onderzoek.

3. Zichtbare taken vs. structurele winst

AI wordt massaal ingezet voor teksten, maar nauwelijks voor administratie of klantenservice — precies de domeinen waar structurele efficiëntie te halen valt.

Conclusie: van woorden naar daden

De Vlaamse KMO staat op een kruispunt. AI is geen hype meer: 85% gebruikt het, 82% verwacht dat het de komende 2 jaar hun onderneming zal veranderen.

Maar voorlopig blijven het vooral woorden. De daden — structurele integratie, duidelijke processen en gerichte investeringen — blijven uit.

De uitdaging voor zelfstandigen en kleine KMO’s is helder: hoe zet je nieuwsgierigheid om in strategie? Hoe vertaal je losse prompts naar echte processen? Hoe durf je investeren in iets waarvan je zelf zegt dat het je toekomst bepaalt?

Wie die vragen eerst beantwoordt, zet de stap van experiment naar voorsprong.